Bạn đang xem: Trang chủ » Bạn đọc

Cần bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Dao

Thứ năm 08/03/2018 07:00

Người Dao ở Cao Bằng gồm 2 nhánh là Dao đỏ và Dao tiền sống chủ yếu ở các huyện: Nguyên Bình, Hà Quảng, Bảo Lâm, Bảo Lạc, Thông Nông, Thạch An... Hiện người Dao vẫn giữ gìn, phát huy nhiều nghề thủ công, như: nghề làm giấy bản ở xã Yên Lạc, nghề chạm bạc của nhóm Dao đỏ xã Thái Học (Nguyên Bình), nghề in hoa văn sáp ong của người Dao tiền xã Quang Thành (Nguyên Bình)...

Nghề in hoa văn sáp ong của phụ nữ dân tộc Dao tiền tại xóm Vài Khao, xã Quang Thành (Nguyên Bình). Ảnh: Triều Đương
Người Dao ở Cao Bằng có những nét văn hóa đặc sắc riêng. Về nhà ở có ba dạng: nhà sàn, nhà nửa sàn nửa đất, nhà đất. Trong đó nhà đất (nhà trệt) với cấu trúc tường trình ấm về mùa đông, mát về mùa hè. Về trang phục nam giới Dao thường là chiếc áo ngắn xẻ ngực, cài cúc trước ngực; phụ nữ Dao đỏ mặc quần thêu, áo có bông gù màu đỏ, đầu quấn khăn; phụ nữ Dao tiền mặc váy in hoa văn sáp ong, áo, yếm, chân quấn xà cạp. Nhìn chung trang phục phụ nữ Dao rất phong phú, giữ được nhiều nét hoa văn trang trí truyền thống cầu kỳ. Trang sức của người Dao phong phú, đa dạng, gồm: vòng tay, vòng cổ, xà tích, cúc bạc... được chạm khắc rất công phu và đẹp. Ngoài việc làm đẹp, trang sức của người Dao còn mang giá trị nhân văn, tín ngưỡng như đeo bạc sẽ trừ được tà ma, tránh trúng gió độc và thậm chí được thần linh phù hộ.
Người Dao có những tín ngưỡng về thần linh, ma quỷ với những tục lệ thờ cúng phức tạp. Tín ngưỡng “vạn vật hữu linh” tồn tại rộng rãi trong cộng đồng người Dao Cao Bằng. Đó là quan niệm đa thần (thần mưa, thần gió, thần trông coi lúa gạo, hoa màu, thần chăn nuôi)... Bên cạnh đó còn có các nghi lễ, như: lễ cúng Bàn Vương, cúng cơm mới, cúng thóc giống, cúng hồn gia súc... Đặc biệt lễ cấp sắc là nghi lễ phổ biến và rất quan trọng đối với người đàn ông Dao. Nam giới đến tuổi trưởng thành phải làm lễ cấp sắc để có vị thế trong xã hội và cũng nhằm đặt tên âm cho người con trai đó. Lễ cấp sắc được bà con làm rất chu đáo, thường được tổ chức vào dịp cuối năm, nhưng phải chuẩn bị cho buổi lễ trước vài tháng, thậm chí cả năm, như xem ngày đẹp, tháng tốt để mời thầy cúng. Trước khi làm lễ cấp sắc, người được làm lễ phải giữ mình trong sạch, không nói tục, chửi bậy, không để người khác chạm vào, phải mặc y phục mới. Tất cả mọi người dự lễ đều phải ăn chay với rau xanh không cho dầu mỡ, không sát sinh... Những điều kiêng kỵ này rất nghiêm ngặt và khắt khe. Người Dao có quan hệ họ hàng chặt chẽ thông qua tên đệm để xác định vai vế của người đó trong quan hệ dòng họ.
Người Dao có tiếng nói và chữ viết riêng. Hiện nay trong cộng đồng người Dao ở Cao Bằng vẫn còn lưu giữ được những cuốn sách cổ; có cuốn ghi chuyên sâu về một lĩnh vực cụ thể, như: tín ngưỡng thờ cúng, ma chay, tổ chức lễ hội, cấp sắc, nắm bắt quy luật thiên nhiên, địa lý, tình nghĩa vợ chồng, cha con, anh em hàng xóm... nhưng rất ít người biết đọc. Hiện nay, cuộc sống của người dân ngày càng được nâng cao, việc mua sắm các loại vải công nghiệp dễ và thuận lợi dẫn đến nghề dệt thủ công, in sáp ong hoa văn không được chú trọng như trước; nghề chạm khắc bạc cũng gặp nhiều khó khăn vì nhiều người không còn mặn mà với nghề truyền thống này.
Trước thực trạng những di sản văn hóa dân tộc Dao ngày càng bị mai một, các cơ quan chức năng cần tuyên truyền sâu rộng về ý thức gìn giữ bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa trong chính cộng đồng người Dao; sưu tầm và dịch các loại sách cổ của người Dao, mở các lớp dạy chữ Nôm Dao để làm cơ sở cho việc lưu giữ lâu dài và phát huy giá trị; gìn giữ, phát huy nghề chạm bạc, nghề làm giấy bản, in hoa văn sáp ong của người Dao Cao Bằng.
   
Mông Văn Bốn

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Tắt bộ gõ Gõ tự động Telex VNI VIQR 

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh