Người “thắp lửa” các làn điệu then

Thứ sáu 02/02/2018 07:00

Đầu xuân năm mới Mậu Tuất, về đất Minh Thanh (Nguyên Bình) được trò chuyện và nghe anh Đinh Văn Thức (nghệ danh Trọng Thức) hát mới cảm nhận hết được sự đam mê với các làn điệu dân ca của anh. Với tuổi đời còn trẻ nhưng anh đã truyền dạy, “thắp lửa” tình yêu dân ca cho các cháu, những hạt nhân tiêu biểu, những thế hệ tương lai ở địa phương, góp phần lưu giữ và bảo tồn các làn điệu then Tày, đàn tính.

Anh Đinh Văn Thức và Đoàn hát then - đàn tính huyện Nguyên Bình biểu diễn tại Liên hoan Hát then - Đàn tính tỉnh Cao Bằng lần thứ I, năm 2017.
Anh Thức hiện là Trạm trưởng Trạm Y tế xã Minh Thanh, không chỉ làm tốt chức trách nhiệm vụ chuyên môn, anh có nhiều đóng góp lưu giữ, bảo tồn làn điệu then Tày, đàn tính. Xuất phát từ lòng đam mê, yêu nghệ thuật, cùng với năng khiếu và sự kết hợp nỗ lực chịu khó học hỏi, anh Thức “bén duyên” với làn điệu hát then, đàn tính truyền thống của dân tộc trong những buổi lễ cầu phúc của các ông then, bà bụt ở các gia đình trong xóm. Với lòng yêu mến nghệ thuật dân gian dân tộc Tày, qua tiếng đàn du dương, lời hát đằm thắm, êm ái ngọt ngào đã thôi thúc anh học hỏi, tìm tới chị Đinh Thị Biến - một người biết hát then - đàn tính ở cùng xóm và được chị dạy đàn tính chỉ trong một buổi học. Sau đó, vì niềm say mê, anh tranh thủ thời gian tự học hát từ các nghệ nhân hát then nổi tiếng trong và ngoài tỉnh, tìm tòi, nghiên cứu qua sách, báo và các chương trình phát thanh, truyền hình.
Anh Thức cho biết: Cây đàn tính gắn liền với những câu then tạo sức hút với người nghe bởi âm thanh trầm bổng của tiếng đàn, tiếng hát ngọt ngào của lời then, giúp con người quên đi nỗi vất vả của cuộc sống để vươn lên và sống ý nghĩa hơn. Hát then, đàn tính đã trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu trong đời sống văn hóa của bà con các dân tộc trong tỉnh. 
Với giọng hát mượt mà, trầm ấm, truyền cảm, anh Thức được công chúng biết đến qua các hội thi, hội hát dân ca do các cấp tổ chức. Sáng tác, đặt lời và dàn dựng thành công cho các chương trình giao lưu văn nghệ mừng Đảng, mừng xuân, chào mừng các ngày lễ lớn của đất nước do xã, huyện, tỉnh tổ chức. Anh bộc bạch thêm: Được tham gia biểu diễn tại các hội nghị, hội diễn, niềm vui lớn nhất, hạnh phúc nhất là có đông đảo công chúng cổ vũ, động viên, tạo động lực cho tôi nỗ lực tìm hiểu, tự sưu tầm các bài hát mới. Hiện anh Thức đã có 25 bài tự biên tự diễn với những làn điệu: then tính, pựt lằn, xà xá, dá hai, lượn cọi, sli giang, phong slư, nàng ới..., có nội dung ca ngợi về tình yêu quê hương, đất nước, con người Nguyên Bình. Ngoài ra, anh còn được các tập thể, cơ quan mời luyện tập để mang đi tham dự hội diễn. Anh đã giành được nhiều giải thưởng cao trong các hội diễn của tỉnh, khu vực, như: tiết mục "Rẳp bạn vằn xuân", "Dồm hội quê hương" đoạt giải A tại Liên hoan Hát dân ca - giao duyên khu vực miền Tây năm 2001, 2003; tiết mục "Quê hương đổi mới" đoạt giải B Liên hoan Hát dân ca - giao duyên cụm miền Tây, năm 2007; tốp hát then "Cao Bằng quê hương khỏi" giải A Hội diễn "Ngày hội văn hóa các dân tộc vùng Đông Bắc" lần thứ IV năm 2004 do Bộ Văn hóa - Thông tin tổ chức; tiết mục “Xuân về non nước Cao Bằng”, “Cao Bằng quê hương noọng” giải A Liên hoan Nghệ thuật hát then - đàn tính toàn quốc lần thứ II năm 2009; "Hát về ngành y" giải ba Hội diễn "Tiếng hát ngành y" do Bộ Y tế tổ chức;  “Nhớ ơn Đảng Bác” giải C Hội diễn nghệ thuật Công nhân viên chức - người lao động do Liên đoàn Lao động tỉnh tổ chức năm 2016; giải B tiết mục "Nguyên Bình quê hương em" Liên hoan Hát then - Đàn tính tỉnh Cao Bằng lần thứ nhất năm 2017...
Cũng nhờ có vốn am hiểu sâu sắc về các làn điệu dân ca nên anh là “hạt nhân” truyền dạy cho thế hệ trẻ, góp phần thắp lửa tình yêu dân ca cho quần chúng nhân dân ở mọi lứa tuổi, từng bước bảo tồn và phát huy các làn điệu dân ca của quê hương. Từ năm 1995 đến nay, ngoài giờ làm việc và các ngày nghỉ thứ Bảy, Chủ nhật, anh dạy hát then cho các em nhỏ và những người yêu thích hát then - đàn tính, hát dân ca Tày - Nùng, với 330 người.  
Anh Đinh Văn Thức truyền dạy hát then, đàn tính cho các em nhỏ.
Trưởng Phòng Văn hóa - Thông tin huyện Nguyên Bình Vũ Thị Mai cho biết: Anh Thức không chỉ hát hay, đàn giỏi mà còn có tài năng sáng tác, biên đạo, vừa có năng khiếu diễn xuất; mở các lớp truyền dạy hát và đàn tính miễn phí tại nhà cho các thế hệ con cháu. Trong các chương trình biểu diễn văn nghệ do huyện tổ chức đều có sự đóng góp của anh. Ngoài diễn văn nghệ anh còn sáng tác thơ, kịch sân khấu hóa theo làn điệu dân ca Tày và hát Then, có 25 lượt xã trên địa bàn huyện được anh truyền thông sức khỏe lồng ghép vào kịch bóng mờ, múa rối, kịch hát dân ca. Biên đạo, dạy hát cho các đội văn nghệ ở xã Hưng Đạo (Thành phố) và một số thành viên ở các tỉnh Bắc Kạn, Thái Nguyên, Nam Định. Năm 2009, anh đã được Bộ trưởng Bộ Y tế trao Bằng khen thành tích xuất sắc trong công tác bảo vệ chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân; nhận Giải thưởng Đặng Thùy Trâm do Ban Biên tập Báo Tuổi trẻ Thành phố Hồ Chí Minh trao tặng; được Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc tặng Kỷ niệm chương đã có công với sự nghiệp xây dựng và phát triển đại đoàn kết các dân tộc Việt Nam; 4 năm liền được Liên đoàn Lao động tỉnh tặng Bằng khen.
Những đóng góp của anh đối với ngành y, đối với phong trào văn hóa văn nghệ ở địa phương trong những năm qua đã được đền đáp xứng đáng, nhưng với anh niềm hạnh phúc lớn nhất là được đóng góp một phần sức mình để bảo tồn và phát triển các làn điệu dân ca quê hương. Anh chính là người đã “giữ hồn” và “thắp lửa” cho những điệu hát then, đàn tính ngày càng tỏa sáng.
Thu Hoài

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Tắt bộ gõ Gõ tự động Telex VNI VIQR 

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh