Chú ngựa hồng mao đi Tết

Thứ bảy 10/02/2018 07:00

Người thày ấy có pháp danh là Hứa Đạo Cảnh. Ông là một nhà nho rất nổi tiếng. Khắp vùng Thượng Lang, Hạ Lang hầu như ai cũng biết tên và vị nể thày tào Cảnh. Ông từng dạy chữ nho và truyền nghề làm tào cho cha tôi. Sau này, cha tôi nối nghiệp ông làm thày tào, cũng nổi tiếng cả một vùng. Ơn này cao như núi dày như đán. Từ đời cha đến đời con, phải nhớ ghi vào gan ruột.


Minh họa: Hoàng Chinh
Ông tôi mất đã lâu rồi. Sau này, khi tôi đã lớn lên, thay mặt cha, không tết năm nào tôi không đi đến tận nhà thày lễ tạ. Tôi háo hức lấy ngày đó làm niềm vui cho riêng mình. Thứ nhất được diện quần áo mới. Thứ nhì được bà cho phong bao lì xì. Thứ ba được "xông pha" phi ngựa vào cung đường đầy sự bất trắc. 
Nhà thày ở thôn Vườn Luông, đi qua chợ Lũng Đính một lèo là đến. Đấy là khu vực rất gần biên giới Việt - Trung, chỉ cách nhau một làng Xảng Cà. Cứ mùng ba Tết hằng năm, chú ngựa hồng mao lại đưa tôi đi về trên con đường này, đâm ra quen thuộc. Giá kể chú nhắm mắt phi nước đại cũng không bao giờ lạc lối. Chú hồng mao thật đúng là một kẻ phục vụ tận tụy và trung thành.
Tại sao người ta cứ chọn giống ngựa Nước Hai lai Pháp? Vì thấy nó cao ráo! Mình nó thon. Chân nó dài. Lông nó mượt. Phải nói thật, ngựa Nước Hai trông khá đẹp mã, nhưng chúng cực đoan, ngờ nghệch và ngu đần. Còn chú ngựa hồng mao của nhà tôi là giống nội địa tuy có nhỏ bé hơn. Ngựa chính cống xứ ta, nên chúng thông minh tinh quái. Mẹ tôi mua chú với một người đàn ông ở Lũng Muôn, giá một trăm hai chục đồng (một bát phở khi đó là hai hào). Năm ấy tôi lên chín. Còn chú ngựa hồng mao tuổi rưỡi thì phải.
Nhớ ngày đầu mới đến nhà, chú chỉ cao bằng vai cái cối đá. Mình chú đầy lông tơ mịn màng màu hồng nhạt. Lông chú xù như lông cừu. Bờm và đuôi xác xơ như cỏ rối. Nói chung là chú xấu mã. Nhưng cha tôi thương nó lắm, vì sớm phải xa mẹ. Thỉnh thoảng ông đút cho nó một nắm thóc nếp. Chú gật gật mấy cái, rồi chậm chạp cạp thóc. Nghe tiếng răng nó nhai ram ráp mà lòng tôi buồn so. Vì nó nhớ mẹ. Chắc mẹ giờ này cũng nhớ nó. Kia kìa, hai mắt đỏ hoe chớp chớp. Chú hồng mao nhìn tôi như khẩn khoản cầu cứu. Còn tôi chỉ mong sao chú ăn thật nhiều, cho chóng lớn. Chóng lớn để cho tôi còn tập cưỡi. Có thế thôi.  
Ngồi chắc chắn trên yên có phủ một tấm lá thí khá dày và êm nữa. Tôi bắt đầu nắm dây cương và giục ngựa phừ rừ phi nước đại. Chú ngựa hồng mao cong lưng, chồm người lên lấy đà như một cây cung. Nó lao nhanh về phía trước như một mũi tên. Hai bên tai tôi nghe bốn vó thay phiên chạm đất. Tiếng vó ngựa rầm rầm như thác đổ. Gió thổi qua tai căng lên phí phí như dây đàn. Một tay tôi nắm chặt lấy mỏm yên. Còn tay kia cầm cương như lái. Bờm ngựa và tóc tôi cùng bay phất phất. Tóc người và bờm ngựa làm thành một thứ lửa màu đen. Bỏ lại sau lưng tiếng vó kơ rốp kơ rốp đều đều. Những bụi cây ở hai bên đường nằm xẹp cả xuống. Bụi mù tung lên như vãi như gieo. Tôi cảm thấy như gió lùa gió thốc làm tức ngực. Chỉ một loáng sau tôi đã bỏ xa chợ Co Xàu. Một chốc nữa vượt đèo Keng Sli lúc nào không biết. 
Con đèo này nhỏ, vắng bóng người đi lại. Đèo nằm kẹp giữa hai bên sườn núi cao vút. Cỏ gianh chen cỏ guột xanh um cao ngập đầu người. Thỉnh thoảng con tắc kè ném lưỡi vào mặt. Một mình một ngựa, tôi bắt đầu cảm thấy sờ sợ. Từng bầy chim nháo nhác bay lên đậu xuống cũng làm tôi giật mình. Chú ngựa hồng mao vẫn ngẩng đầu mà phi. Tiếng vó cứ đều đều gõ vào đất nện. Nghe giòn tan như tiếng mõ tiếng phách. Cây cỏ nơi đây bắt đầu chùi mình vào nhau, làm rơi tốc tác mấy hạt sương trắng trong như ngọc. Còn lá cành thì vươn vai cùng nhau thức dậy. Nhờ có tiếng vó nghe như tiếng nhạc, không gian âm u bỗng tươi tắn ấm dần lên.
Lúc này hãy còn sớm lắm, trên con đường rừng sương mù còn dày đặc, chưa tan hết. Chú ngựa phải căng hai mắt ra để nhìn về phía trước. Con đường đùng đục nhờ nhờ, bỗng giãy lên đành đạch. Đường đưa người ta đi vào chốn vô định hay sao. Đường quê tôi vòng vèo vẽ ra trước mặt, như một sợi len rối chẳng thể gỡ và không biết đến đâu thì hết đất. Lưng ngựa tung người tôi lên, rồi chân nó chạm nhẹ xuống đất. Ngựa chạy nhấp nhô theo biểu đồ hình răng cưa. Giống hệt như ta ngồi trên xuồng cao tốc. Nếu là người không quen cưỡi, đi một lúc đã lảo đảo say. 
Hình như nó đoán biết sự lo lắng của tôi, nên không dám thở ra đằng mồm. Nó khe khẽ phì phà ra mũi để chủ yên lòng. Tôi vẫn khỏe đây. Ông chủ nhỏ cứ yên tâm đi. 
Kể như thế cũng liều. Không liều là sao? Khi một gã thiếu niên choai choai mới học lớp năm, một mình đi trong đường rừng vắng vẻ. Tôi đã thực sự hoảng hốt khi nghĩ đến bọn lục lâm thảo khấu, trong phim chưởng Hồng Công. Người già ở làng Vườn Luông vẫn kể rằng trên con đường này, ngày trước có bọn thổ phỉ. Chúng giết người cướp của, hầu như tháng nào cũng xảy ra đôi ba vụ. 
Ấy là chưa nói tới bọn cọp vằn, bọn khỉ báo đông và loài vượn ca vít. Chúng xuất hiện giữa ban ngày như người làm đồng. Con ngồi đầu bờ vén lông cho con bú. Con lúi húi kiếm tìm một tổ ong khoái trong lòng đất. Con gãi tai gãi bụng sồn sột, rồi buột mồm hét tướng lên.
   Chú ngựa hồng mao không hay biết tôi đang nghĩ gì. Nó vẫn mải miết kơ rốp kơ rốp phi như bay. Cũng có thể nó biết đấy, đây là khu vực cực kỳ nguy hiểm. Nhưng phải băng qua sự nguy hiểm bằng lòng dũng cảm. Giống ngựa nhà ta thính nhạy như người. Nó biết rằng nếu trù trừ sẽ không bao giờ đến đích. Trù trừ là kẻ thù của lòng dũng cảm. Dường trên thế gian này, ngựa là loài vật thông minh và thủy chung với người nhất. Ngựa không bao giờ giở trò phản chủ. Chả thế mà người xưa đã khẳng định "khuyển mã chi tình".       
Việc đầu tiên, sau khi thắp hương lên bàn thờ, tôi bày đồ lễ ra mâm và vái lạy. Vái thứ nhất, xin thay mặt cha, ơn thày dạy chữ thánh hiền cho cha con. Vái thứ hai, ơn thày rèn công rèn đức cho cha con. Vái thứ ba, ơn thày dày công rèn tài cho cha con. Nên gia đình con mới được ấm êm như ngày nay. Sau ba vái lạy, tôi được chú Huỳnh mời lên bàn ngồi uống nước và giải thích những hàng chữ trên bàn thờ cho nghe.
Đây là chữ Phúc. Con ạ. Ngài tượng trưng cho cuộc sống ấm êm no đủ. Nên ngài bụng hơi phệ. Ngài ngồi xếp bằng ở chính giữa. Còn bên hữu hàng chữ đề: Phần hương thanh như long thổ ngọc. Bên tả hàng chữ đề: Điểm trúc minh tự phụng hàm châu. Nghĩa là khói hương xanh như rồng nhả ngọc. Vế bên này dịch là: Ngọn nến sáng như phượng ngậm hạt châu. Hay chưa. Đấy! Chữ ông nội con viết đấy. Phải công nhận. Chữ ông của tôi viết rõ ràng chân phương. Nét đậm. Nét nhạt. Nét lòa xòa xây xước. Nét dậm chân đứng lại. Nét vung tay trước trán... Nét chữ như người. Chắc chắn ông tôi là người hiền hòa, đằm tính, phải trái phân minh. Rõ ràng đây một nhà nho tiết tháo.
Tôi vẫn là một thằng bé hiếu động, có hiểu gì đâu các vế đối viết bằng chữ Hán. Một dạng chữ tôi được làm quen từ nhỏ, nó rối rắm phức tạp khó học khó nhớ. Mùi mực tàu bay ra thơm một cách tinh khiết trang nghiêm. Ngồi chưa ấm chỗ, tôi đã tìm cách đứng lên và biến ra ngoài cửa. Tôi thích một mình la cà trong vườn cải hoa vàng. Nơi có lắm bướm trắng bướm nâu. Con bay lên con đậu xuống nhịp nhàng như múa lượn. Chúng ti hí mắt nhìn canh chừng, sợ tôi chụp bắt. Chú ngựa hồng mao đã kịp nhìn khắp lượt. Nó ý tứ gật gật mấy cái, gõ gõ chiếc móng guốc ra hiệu. Ông chủ ơi! Lễ thày hết tuần hương rồi, mau mau ta về, kẻo xẩm trời khó lòng đi qua Keng Sli.  
Y Phương

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Tắt bộ gõ Gõ tự động Telex VNI VIQR 

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh