Mùa xuân trong đường thi

Thứ bảy 17/02/2018 08:00

Một mùa xuân nữa lại về trên quê hương "Non nước Cao Bằng" - xuân của đất trời, xuân của lòng người. Mùa xuân vẫn luôn là nguồn cảm xúc vô tận cho thơ, ca, nhạc, họa.

Sắc xuân.
 Cung bậc cảm nhận về mùa xuân ở mỗi người, mỗi văn nghệ sĩ tuy khác nhau, song đều có chung một điểm đó là tình yêu! Tình yêu quê hương, đất nước, con người. Chẳng thế mà người ta vẫn nói: Mùa xuân - mùa của tình yêu...
Từ muôn đời nay, xuân vẫn là đề tài và cảm hứng cho giới văn nghệ sĩ nói chung và cho dòng thơ Đường luật nói riêng.
Ở thế kỷ XX người được kể đến đầu tiên, một lãnh tụ, một danh nhân văn hóa, một thi sĩ đó là Chủ tịch Hồ Chí Minh. Bên tập "Nhật ký trong tù" mà Người sử dụng triệt để thơ Đường luật sáng tác bằng chữ Hán là một tác phẩm vô giá! Ngoài cuốn "Nhật ký trong tù", Người còn cảm tác những bài thơ ngay trong điều kiện khó khăn, gian khổ của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Trong chiến dịch thu - đông năm 1947 ở chiến khu Việt Bắc, Bác sáng tác bài thơ Đường luật: "Việt Bắc sơn lâm tức cảnh" được dịch ra tiếng Việt: "Cảnh rừng Việt Bắc". Xin trích ra câu luận và kết của bài thơ: “Non xanh nước biếc tha hồ dạo/Rượu ngọt, chè tươi mặc sức say/Kháng chiến thành công ta trở lại/Trăng xưa, hạc cũ với xuân này”.
Câu thơ tràn đầy lạc quan cách mạng. Sức nặng của câu thơ thông qua hình ảnh "tha hồ dạo, mặc sức say". Cả bài thơ thể hiện sự bề thế, chững chạc, đã làm ấm lòng toàn quân và toàn dân với niềm tin vững chắc: cuộc kháng chiến nhất định thành công!
Bác sáng tác thơ Đường luật phần lớn theo thể tứ tuyệt, mang phong cách chiết tự, chơi chữ, uyên thâm và độc đáo. Chẳng thế mà mỗi khi tết đến, xuân về, Bác luôn có thơ... Bài thơ "Chúc tết Mậu Thân 1968" là một minh chứng: “Xuân này hơn hẳn mấy xuân qua/Thắng trận tin vui khắp nước nhà/Nam Bắc thi đua đánh giặc Mỹ/Tiến lên!Toàn thắng ắt về ta”.
Nhà thơ Tố Hữu - nhà thơ lớn của dân tộc, đi đầu trong dòng thơ ca cách mạng với những tập thơ "Từ ấy", "Việt Bắc", "Gió lộng"... cho đến "Việt Nam máu và hoa". Bên những dòng thơ mới, hiện đại còn có những bài được sáng tác theo thể Đường luật: “Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ/Mặt trời chân lý chói qua tim/Hồn tôi là một vườn hoa lá/Rất đậm hương và rộn tiếng chim”.
Chỉ bằng một khổ tứ tuyệt nhưng sức nặng của câu thơ bằng phương pháp so sánh, ẩn dụ và nhân hóa đã toát lên được lý tưởng của một thanh niên yêu nước, tràn đầy  nhiệt huyết mùa xuân.
Thơ Đường luật trong phong trào thơ mới với những nhà thơ tiêu biểu gồm có: Thế Lữ, Hàn Mặc Tử, Nguyễn Bính, Tế Hanh, Lưu Trọng Lư, Vũ Đình Liên, Nguyễn Nhược Pháp... Thi sĩ nào cũng có thơ xuân mang nỗi buồn man mác...
Hàn Mặc Tử có bài "Mùa Xuân Chín": “Trong làn nắng ửng khói mơ tan/Đôi mái nhà tranh lấm tấm vàng/Sột soạt gió trêu tà áo biếc/Trên giàn thiên lý bóng xuân sang”... Nguyễn Bính có bài "Xuân Về": “Đã thấy xuân về với gió đông/Với trên mầu má gái chưa chồng/Bên hiên hàng xóm, cô hàng xóm/Ngước mắt nhìn trời, đôi mắt trong”...
Còn với các tác giả của Hội thơ Đường luật Cao Bằng. Cảm nhận về mùa xuân có cách nhìn mới, mang theo hơi thở của cuộc sống hôm nay... Mỗi tác giả có sự cảm nhận về mùa xuân cho riêng mình. Mỗi người mỗi vẻ tựa như một vườn hoa nở rộ nhiều hương sắc... Ta hãy cùng nhau điểm qua thơ xuân của một số tác giả. Tác giả Vũ Đình Hiệp với bài thơ "Du Xuân" có một cách nhìn mới mẻ: “Trẩy hội mùa xuân - Khách bốn phương/Gặp em cô gái bước chung đường/Long lanh ánh mắt lòng xao xuyến/Mấp máy làn môi dạ vấn vương”...
Bài thơ "Chào Xuân" của tác giả Long Chính Khoa có cách nhìn bao quát: "Đất nước vào xuân rộn tiếng ca/Giang sơn gấm vóc, đẹp hiền hòa/Dập dìu chim én chao trời rộng/Tung cánh hải âu lượn đảo xa”...
Trong bài thơ "Sắc Xuân" của tác giả Nguyễn Đình Doanh khi mùa xuân đến được liên tưởng tới cuộc sống đổi mới của đất nước: "Vui tết, chơi xuân, mừng đổi mới/Nhà thơ cung chúc tết xuân này”...
Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Dương Sách trong Ngày thơ Việt Nam (Rằm Nguyên tiêu) bồi hồi xúc động nhớ đến vần thơ của Bác: "Nguyên tiêu lồng lộng ánh trăng vàng/Nhớ Bác, nhớ thơ, dạ xốn xang/Vần thơ chắp cánh, tươi đường phố/Tình nghĩa khắc sâu, đẹp bản làng”...
Một sớm mùa xuân về thăm Pác Bó cũng cho tác giả Trịnh Phương một cảm xúc. Qua bài "Xuân Về Pác Bó" trong đó có đoạn: "Con về Pác Bó sớm xuân nay/Chim hót sườn non xanh biếc cây/Nở thắm hoa đào bên suối nhỏ/Tung tăng đàn cá, giỡn trời mây”...
Câu thơ trở nên sinh động thông qua cảnh vật và con người... Bằng thể thơ ngũ ngôn tứ tuyệt, cảm nhận về mùa xuân qua biện pháp so sánh, nhân hóa, ngoa dụ... Tác giả Ngô Ngọc Khánh đã thổi vào mùa xuân như một phép màu nhiệm qua bài "Xuân": "Hoa đào bừng cánh lửa/Đốt cháy cả trời đông/Cho nắng xuân khoe sắc/Cho em tươi má hồng”.
Phải nói rằng sự hàm súc, cô đọng của ngôn từ cùng với niêm, luật, vần, đối của thơ Đường luật cũng không thể "trói buộc" nổi tứ thơ phóng khoáng, cảm xúc dạt dào trong tâm hồn của nhà thơ! Câu thơ vẫn bay bổng, ý thơ giàu ý nghĩa, diễn đạt được những điều cần nói... Bài thơ "Thơ Đường với Đường thơ" của tác giả Nguyễn Duy Trọng sẽ minh chứng cho điều đó: "Gieo vần, lựa tứ trong như ngọc/Tìm ý, chọn từ sáng tựa gương/Bảy chữ - minh châu soi ánh nguyệt/Tám câu - ngọc báu rọi vầng dương”...
Mong cho "Mùa Xuân Trong Đường Thi" tràn đầy sức sống và trẻ mãi với thi nhân. 
 
Trọng Duy

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Tắt bộ gõ Gõ tự động Telex VNI VIQR 

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh